Contact : +123 456 789

/

E-mail : support@gutenify.com

उत्पन्न कमी येण्याच कारण

शेतकरी-राजा

उत्पन्न कमी येण्याच कारण

शेतकरी मित्रांनो महाराष्ट्रात तेलवर्गीय पीक म्हणून सोयाबीन पिकाची खरिफ हंगामात मोठ्या प्रमाणात पेरणी केली जाते. परंतु जैविक, अजैविक ताण आणि अपुरे पीक व्यवस्थापन माहिती अश्या विविध कारणांमुळे सोयाबीन पिकाच्या उत्पादनावर मोठ्या प्रमाणावर परिणाम होऊन शेतकऱ्यांचे आर्थिक नुकसान होते. तर आपण या लेख मध्ये सोयाबीन पिकाचे कमी उत्पादनाची कारणे आणि उपाययोजना पाहूया.

🌱आधुनिक पेरणी पद्धत – यामध्ये पेरणी अंतर, पेरणी कालावधी, एकरी बियाणे, वाणांची निवड, बीजप्रक्रिया, पेरणी पूर्वी बियाण्याची उगवणशक्ती तपासणे आणि झाडांची संख्या योग्य प्रमाणात राखणे यांची पुरेपूर माहिती जाणून घ्यावी व त्यानुसार पेरणीचे नियोजन करावे. सोयाबीन पेरणी हि भारी जमिनीत 455 सें.मी आणि मध्यम जमिनीत 3010 सें.मी.अंतरावर करावी. एकरी 1.6 ते 1.8 लाख रोपांची संख्या राखावी . सुरुवातीला बुरशीजन्य रोगांचा प्रादुर्भाव टाळण्यासाठी बियाण्यास पेरणीपूर्वी थायमेथॉक्साम 30% एफ एस घटक असणारे क्रुझर प्लस कीटकनाशक
@10 मिली प्रति किलो बियाणे याप्रमाणे प्रक्रिया करावी.

🌱तण व्यवस्थापन – पेरणी पूर्वी आणि पेरणी नंतर कुठले तणनाशक कधी, कसे आणि किती प्रमाणात वापरावे यांची पुरेपूर माहिती नसल्यामुळे वेळीच तण नियंत्रण होत नाही. तण व्यवस्थापनासाठी सोयाबीन पिकाची पेरणी झाल्याबरोबर कोरड्या जमिनीत पेंडीमिथॅलीन या तणनाशकाचा वापर करावा. तसेच पीक उगवुन आल्यानंतर तण 4 ते 5 पाने अवस्थेच्या आत ईमाझेथापीर, ईमाझामॅक्स यांसारखे घटक असलेल्या तणनाशकांचा वापर करावा. परंतु फवारणी करताना आंतरपीक असेल तर तणनाशकांची निवड व वापर काळजीपूर्वक असावा.

🌱अन्नद्रव्ये व्यवस्थापन – सोयाबीन हे द्विदल गटातील पीक असल्यामुळे झाडांच्या मुळांवर नत्राच्या गाठी तयार होतात त्यामुळे पिकास सुरुवातीला नत्रयुक्त खतांचा वापर केल्यावर पुन्हा अतिरिक्त नत्रयुक्त खतांचा वापर करणे टाळावा. याउलट सोयाबीन तेलवर्गीय पीक असल्यामुळे दाण्यांमध्ये तेलाचे प्रमाण आणि गुणवत्ता वाढवण्यासाठी गंधक ह्या द्य्य्यम अन्नद्रव्याचा वापर सुरुवातीलाच करावा.

🌱पाणी व्यवस्थापन – पावसावर आधारित पेरणी केल्यामुळे पिकाला गरजेनुसार पाणी दिले जात नाही. यासाठी पेरणी जरी पावसावर आधारित केली असेल तर पीकाला फांद्या फुटताना म्हणजेच पेरणी नंतर 30 ते 35 दिवसांनी, पीक फुलोऱ्यात असताना म्हणजेच पेरणी नंतर 45 ते 50 दिवसांनी, शेंगा भरताना म्हणजेच पेरणी नंतर 60 ते 65 दिवसांनी या महत्वाच्या अवस्थेत पाऊस नसेल तर पाण्याचे नियोजन करावे.

🌱कीड रोग व्यवस्थापन – सोयाबीन पिकात तांबेरा, करपा, चक्री भुंगा, खोडमाशी, पाने खाणारी व शेंगा पोखरणारी अळीचा आणि रसशोषक किडींचा मोठ्या प्रमाण प्रादुर्भाव होतो. यासाठी सुरुवातीपासून एकात्मिक कीड रोग पद्धतीचा अवलंब करावा.

🌱उशिरा पीक काढणी – पिक पक्व झाले तरी वेळेवर काढणी केली नाहीतर तर शेंगा फुटून दाण्याचे नुकसान होते यासाठी शेंगा 90 ते 95 टक्के पक्व झाल्याबरोबर पिकाची काढणी करावी.

🌱अवकाळी पाऊस – पीक काढणीच्या वेळी अचानक पाऊस झाल्यावर पीक काढणी करणे शक्य होत नाही यामुळे शेंगानांच कोंब फूट लागतात आणि यामध्ये खूप मोठ्या प्रमाणात नुकसान होते. त्यामुळे सोयाबीन पिकाचे उत्पादन घेताना वरील सगळ्या बाबींचा विचार करावा.

क उत्पादनात कमी येणाऱ्या कारणांमध्ये काही आहेत:

मौसमाची परिस्थिती: मौसमाच्या अनुकूल नसल्याने उत्पादन कमी होऊ शकतो. जरी वर्षाऋतू अपेक्षेनुसार प्रभावी राहील, पण मृणाल ऋतुमध्ये कमी पावसाचे पातळे, थांबवलेले वर्षाव व अनुपातीत होण्याचा कारण झाला तर उत्पादनात कमी आणि पिकांची प्रमुख व्यापारिक प्रभावितगी झाली आहे.

वनस्पती रोग आणि कीटकनाशक: वनस्पती रोग आणि कीटकनाशकांचे प्रसार उत्पादनात कमी आणण्याचे कारण असू शकते. या कारणानुसार, पिकांमध्ये रोग आणि कीटकांचे प्रादुर्भाव होते ज्यामुळे उत्पादन कमी होते.

जमीनची आणि पाण्याची क्षमता: अवनतीसाठी अपेक्षित झालेल्या पाण्याच्या क्षमतेच्या कमी, जमिनीची नियोजनाची क्षमता किंवा जमिनीची खतीमुळे पिकांचे प्रभावित होऊ शकते. या कारणानुसार, पिक उत्पादन कमी होऊ शकते.

नगरीकरण आणि आर्थिक गतिविधींचे विस्तार: नगरीकरण, वाढत्या आर्थिक गतिविधींचे विस्तार आणि आपुलकीच्या क्षेत्रातील उद्यानोंचे कायमस्वरूपीकरण यांच्या कारणांमुळे खरीप उत्पादनात कमी होण्याची संभावना आहे.

मार्केट परिस्थिती: पिकांच्या उत्पादनाची किंमत आणि विपणनाची संभाव्यता मार्केट परिस्थितीच्या कारणाने प्रभावित होतात. त्यामुळे, वाणिज्यिक वापरातील अडचणी, थेट विपणनाच्या तंत्रातील चौकशी, नियमित प्रवास योजनांची कमतरता, विदेशी उत्पादनांच्या टक्केवारी, इत्यादी आवडतील कारणांमुळे पिक उत्पादन कमी होण्याची संभावना आहे.

या मुद्देची नियंत्रण करण्यासाठी पाणी प्रबंधन, शस्त्रांकन व्यवस्थापन, उत्पादन विधानाचे अद्यतन आणि उत्पादन क्षेत्रातील तंत्राची मार्गदर्शन करण्याची गरज आहे.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *